Leitzaldeko Hitza

Saioa irabazi arren Leitza ta leitzatarrak taldea txapelketatik at gelditu da

Tolosaldeko eta Leitzaldeko Hitza — Sun, 19 Feb 2012 07:00:29 +0000

Bardoak 2012 Nafarroako taldekako bertsolari txapelketaren lehen fasea Leitzako talde bakarrak lortu du gainditzea. Leitza ta leitzarrak herenegun txapelketatik at gelditu ziren, nahiz eta Aurrera elkartean jokatu zen saioa irabazi. Joxema Leitza, Josu Luis Barberia Zili, eta Iñigo Sagastibeltza aritu ziren bertsotan etxekoen partetik, eta Jituk taldea ordezkatuz, Egoitz Gorosterrazu, Ander Fuentes Itturri, eta Maialen Belarra aritu ziren.
Multzoko saio guztiak amaituta, talde guztiak puntu bakarrarekin gelditu dira. Puntuazioan, ordea, Barañaingo Beteranoak nagusitu dira. Ondorioz, hauek lortu dute aurrera egiteko txartela.
Jose Luis Barberiaren esanetan, «Aurrerakoa saio polita izan zen. Ordutegi txarra izan arren, 40 aulki jarri genituen, eta denak bete ziren». Ituren, Zubieta eta Doneztebeko bertsolariek osatutako Jituk, indartsu hasi ziren, agurrean ijitoz jantzita kantatuz. Leitzarrek, ordea, saioari buelta eman eta garaipena lortu zuten, akordeoiaren eta gitarraren laguntzarekin, besteak beste, Bob Marleyren No woman, no cry abestiaren doinuarekin koplatan eginez.
Negar egiteko arrazoirik ez baldin badute ere, txapelketa eurentzat amaitu da, eta Leitzaren ordezkaritza, Leitzaundi taldearen esku gelditu da.
Manuel Lasarte, gogoan
Txapelketako saioaren amaieran, une hunkigarria bizitu zuten Aurreran elkartu ziren guztiek. Zendu berri den Manuel Lasarte bertsolari leitzarrak bere jaioterriari jarritako hamar bertso banatu zituzten ikusleen artean, eta denek batera, bertso horiek abestu zituzten euren omenalditxoa eginez.

Barriola-Gonzalezek 22-13 galdu dute Iruñean

Tolosaldeko eta Leitzaldeko Hitza — Sat, 18 Feb 2012 19:05:53 +0000

Eskuz binakako pilota txapelketaren partida jokatu du gaur Abel Barriolak Iruñeko Labriten. Martinez de Irujo gaixo aurkitzen zenez, bere lekua Xebastian Gonzalezek hartu du. Aurkariak Xala-Laskurain ziren, eta partida irabaztea lortu dute, 22-13ko emaitzarekin. Leitzarrak partida bikaina jokatu du, bi pilota bakarrik galduz, baina Xala-Laskurain bikotea nagusi izan da, txapelketa honetan goraka doazela erakutsiz.

«Lasarte bertsolaritzaren zutabe bat da»

Leitzaldeko Hitza — Mon, 13 Feb 2012 23:46:07 +0000

Atzo eman zioten azken agurra Leitzan jaio zen Manuel Lasarte bertsolariari. Aretxabaletan hil zen, igandean, 84 urte zituela eta Orion lurperatu dute. Leitzako Aurrera elkartean egindako Bardoak Txapelketaren saioaren ondoren jakin zuten hainbat bertsozalek Manuel Lasarte hil zela. Horietako bat izan zen Migel Mari Elosegi Luze bertsolaria: «Lasarte bertsolaritzaren zutabe bat da. Bertsolari oso ona zen. Zuzentasunari eta errimari begiratuz gero, fenomenoa zen». Pertsona «apala eta gozoa» zela esan du Elosegik. «Umore erregistroa bazuen, baina seriotik, arrazoiak botatzen gehiago luzitzen zen. Artista zen; hitz gutxitan asko esaten zuen», dio Elosegik eta Lasartek bereziki errimarekin zuen abilezia nabarmendu du: «Perfekzioa ukitzen zuen».
Elosegik ez zuen Lasarterekin abestu bertsotan, baina gogoan du txikitan saioren batean entzun ziola. «Leitzan zale mordoa ditu, batez ere 60 urtetik gorakoak. Guretzako mito bat da», dio Elosegik. 2008an omenaldia egin zioten herrian. «Eskultura bat du Leitzan, eta istripu baten ondorioz, berritu egin behar izan zen. Horren inaugurazioa egin zen, 2008an, eta Lasarte bera herrian izan zen». Orion bizi izan bazen ere, Leitza beti gogoan zuela esan du Elosegik: «Leitzarra zela esaten zuen beti. Bertsoak egin zizkion herriari, ederrak, guretzat emozio handikoak».
Txomin Garmendia bertsolari eta idazle berrobitarrak hainbatetan abestu zuen Lasarterekin: «Nik ezagutu dudan bertsolaririk txukunena izan da». Errimarako zuen jarioa ere nabarmendu du Garmendiak: «Abila zen eta neurrian ere oso ondo aritzen zen». Lasartek oso belarri ona zuela ere gaineratu du: «Ez zuen indar handirik abesterakoan, baina kantari hasten zenean, isiltasuna sortzen zen inguruan eta bere hitzak entzuleen belarrietan sartzen ziren». Pertsona gisa «oso giro onekoa» zela dio Garmendiak, eta hizketan, bertsotan bezala, «txukuna» zela.
Lasarteren argitalpenak ere aipagarriak direla dio Garmendiak: «Xenpelarren bederatzi puntukoak oso famatuak dira, baina nire ustez Lasarterenak hobeak dira. Bere liburuak irakurtzen dituenak aitortu beharra dauka oso onak direla». Uztapide bertsolariarekin izandako hizketaldi bat ekarri du gogora Garmendiak, Lasarteren maila nabarmentzeko: «Esan nion Lasarte eta Basarri entzun nituela bertsotan, eta Lasarte hobeto aritu zela. Eta Uztapidek ‘Lasarte ondo dagoenean, ez basarri eta ezta kalerik ere’ erantzun zidan».
Bertsolari ez ezik, idazle
Manuel Lasarte Leitzako Franki baserrian jaio zen, 1927an. Hamazazpi urterekin hasi zen bertsotan, Zaldibarren, eta 40 urte inguru eman zituen plazaz plaza. Hamabi urterekin Aiara joan zen bizitzera, eta handik, Oriora. Errementaria zen ogibidez, eta bertso munduari dagokionez, ez zuen txapelketetan parte hartu.
Bertsolari ez ezik, idazle ere bazen, eta hainbat liburu idatzi zituen: Bertso mordoxka (1970), Gordean neuzkanak (1975), Enbor zarraren ezpalak (1995), Kantuaren ordañez (1997), Plaza-gizonak (2005). Azken hori Antonio Zabalak Auspoa sailean argitaratu zuen, eta Zabalaren iritziz, Lasarteren bertsoek eta prosak ageriko zuten «aita batenak» zirela, «Lasarte bi arlo hoietan maixu» baitzen.

Leitzaundi taldeak aurrera egin du txapelketan

Tolosaldeko eta Leitzaldeko Hitza — Mon, 13 Feb 2012 23:10:15 +0000

Bardoak 2012 bertso txapelketa abian jarri da Leitzako bi taldeentzako. Horietako batek, Leitzaundik, hasiera ona izan du eta dagoeneko sailkatu da hurrengo faserako, jokatutako bi saioak irabazi baititu. Leitza ta leitzarrak taldeak ez zuen punturik lortu Barañainen, eta beste aukera bat izango du etxean, ostiral honetan.
Migel Mari Elosegi Luze, Iñigo Ibarra eta Iñigo Sagastibeltza dira Leitzaundi taldekoak. Ostiralean Beran izan ziren, eta Beratarrak taldearekin aritu ziren bertsotan. «Giro polita izan zen», dio Elosegik. «Beratarrak taldeko Julen Zelaietak markatu zuen diferentzia, baina taldeak egiten duena hartzen da kontuan, eta guk lortu genuen puntua». Igandean, Leitzan aritu ziren, Aurrera elkartean, Bar-ideak taldearekin. Hor ere puntua eskuratu zuten. «Oso pozik gaude», esan du Elosegik.
Beste aukera bat
Joxema Leitzak, Jose Luis Barberia Zilik eta Mikel Azpirozek osatzen dute Leitza ta leitzarrak taldea. Beteranoak taldearekin egin zuten bertsotan Barañainen eta punturik gabe itzuli ziren. «Saio polita izan zen, oso parekatua», esan du Barberiak. «Ea etxeko saioan lortzen dugun puntua».
Ostiralean, Aurrera elkartean jokatuko dute bigarren saioa, Jituk taldearekin. 21:30ean hasiko dira bertsotan, eta aurretik jateko zerbait izango da.

“Lasarte bertsolaritzaren zutabe bat da”

Leitzaldeko Hitza — Mon, 13 Feb 2012 15:07:18 +0000

Leitzako Aurrera elkartean egindako Bardoak Txapelketaren saioaren ondoren jakin zuten hainbat bertsozalek Manuel Lasarte hil zela. Horietako bat izan zen Migel Mari Elosegi ‘Luze’ bertsolaria: “Lasarte bertsolaritzaren zutabe bat da. Bertsolari oso ona zen. Zuzentasunari eta errimari begiratuz gero, fenomenoa zen”. Pertsona “apala eta gozoa” zela esan du Elosegik. “Umore erregistroa bazuen, baina seriotik, arrazoiak botatzen gehiago luzitzen zen. Artista zen; hitz gutxitan asko esaten zuen”, dio Elosegik eta Lasartek batez ere errimarekin zuen abilezia nabarmendu du: “Perfekzioa ukitzen zuen”.

Txomin Garmendia bertsolari eta idazle berrobitarrak hainbatetan abestu zuen Lasarterekin: “Nik ezagutu dudan bertsolaririk txukunena izan da”. Errimarako zuen jarioa ere nabarmendu du Garmendiak: “Abila zen eta neurrian ere oso ondo aritzen zen”. Lasartek oso belarri ona zuela ere gaineratu du: “Ez zuen indar handirik abesterakoan, baina kantari hasten zenean, isiltasuna sortzen zen inguruan eta bere hitzak entzuleen belarrietan sartzen ziren”. Pertsona gisa “oso giro onekoa” zela dio Garmendiak, eta hizketan, bertsotan bezala, “txukuna” zela. Lasarteren argitalpenak ere aipagarriak direla dio Garmendiak: “Xenpelarren bederatzi puntukoak oso famatuak dira, baina nire ustez Lasarterenak hobeak dira. Bere liburuak irakurtzen dituenak aitortu beharra dauka oso onak direla”. Uztapide bertsolariarekin izandako hizketaldi bat ekarri du gogora Garmendiak, Lasarteren maila nabarmentzeko: “Esan nion Lasarte eta Basarri entzun nituela bertsotan, eta Lasarte hobeto aritu zela. Eta Uztapidek ‘Lasarte ondo dagoenean, ez basarri eta ezta kalerik ere’ erantzun zidan”.

Leitzan jaiotako Manuel Lasarte bertsolaria hil da

Leitzaldeko Hitza — Mon, 13 Feb 2012 09:09:38 +0000

Manuel Lasarte bertsolari eta idazlea (Leitza, Nafarroa, 1927) hil zen atzo, Aretxabaletan (Gipuzkoa). Hamazazpi urterekin hasi zen bertsotan, Zaldibarren, eta 40 urte inguru eman zituen plazaz plaza. Gaur egingo dituzte haren aldeko hileta elizkizunak, Orioko San Nikolas parrokian (Gipuzkoa), 19:30ean. Leitzako Franki baserrian jaio zen Lasarte. Hamabi urterekin Aiara joan zen bizitzera, eta handik, Oriora. Errementaria zen ogibidez, eta bertso munduari dagokionez, ez zuen txapelketetan parte hartu. Bertsolari ez ezik, idazle ere bazen, eta hainbat liburu idatzi zituen: Bertso mordoxka (1970), Gordean neuzkanak (1975), Enbor zarraren ezpalak (1995), Kantuaren ordañez (1997), Plaza-gizonak (2005). Azken hori Antonio Zabalak Auspoa sailean argitaratu zuen, eta Zabalaren iritziz, Lasarteren bertsoek eta prosak ageriko zuten “aita batenak” zirela, “Lasarte bi arlo hoietan maixu” baitzen

Patziku Perurena: «Metodoa zertarako da arrazionalismo guztia hankaz gora dagoenean»

Tolosaldeko eta Leitzaldeko Hitza — Wed, 08 Feb 2012 11:54:21 +0000

Andoaingo Manuel Larramendi Kultur Bazkunak 6000 euroko saria eman dio Leitzan bizi den Patziku Perurenari (Goizueta, 1959). Honek orain, urtebeteko epean, ikerketa lan bat egin beharko du. Gaia: Unaia galdu eta Artzaia ugaldu (1780-1810). Sari banaketa ekitaldia gaur 19:00etan egingo dute Larramendi Bazkunaren egoitza berrian.
Tolosaldeko eta Leitzaldeko Hitza egunkariari ikerketaren nondik norakoak kontatu dizkio Perurenak.
Nola aukeratu zenuen ikerketarako gaia?
Trabukoren inguruko lana egiten ari nintzela. Trabuko eta bere kideak diru faltsua egiteagatik hartu, eta Goizuetatik Iruñeko kartzeletara eraman zituzten. Garaiko dokumentuetan agertzen denez, bidean izugarrizko denboralea tokatu zitzaien, eta Leitzan geldialdia egin beharrean aurkitu ziren. Leitzako udal artxibora garai hartako kontuak ikustera joan nintzen, eta bertan liburu batekin aurkitu nintzen, Libro de vaqueros izenekoarekin. Begiratu bat ematen hasi nintzenean, gauza batek jakinmina piztu zidan: Leitzalarrera Baztan eta Beterri guztiko behiak nola etortzen ziren bazkatzera.
Zerk harritu zintuen?
Baztanek dituen lurrak Leitzalarrekoekin alderatzen baldin badituzu, bazkatzeko zabalagoak eta egokiagoak izan daitezke. Liburua irakurri nuenean horrekin gelditu nintzen. Bestalde, askotan esaten dugu Euskal Herriak ez zuela elkarren artean harremanik, eta Leitzalarrean Baztan eta Beterri guztia elkartzen zen. Hori aztertzen hasi nintzen, eta ikerketaren ardatza hori izango da. Hor agertzen diren etxeak, jendeak, harremanak, bitxikeriak.
Ondorioa zein izango den pentsatu al duzu?
Liburu horren arabera, eremua Leitzako Udalak kudeatzen zuen. Urtero elkartzen ziren, eta bi urtetik behin, mayorala aukeratzen zuten. Liburuan agertzen diren datuak 1683tik 1771rakoak dira, 100 urteko historia biltzen da bertan. Maiorala unaimaizterra zen, nik unaiburu deitzen diodan arren, maizter hitza esanahiez ustutzen joan delako. Jerarkia bat zegoen Leitzalarrean, unai burua, unaia, unai morroiak… eta lehen esan bezala, hauek urtero elkartzen ziren. Zenbat behi etorri ziren, zein etxetatik, norenak, soldatak, matenuak… dena apuntatzen zuten. Gero, Leitzalarrean bi sarobe zeuden, eta hor biltzen ziren behi guztiak. Unai buruak larreak, unaiak, behiak… dena zaintzen zuen, behi merkatu horren buru egiten zuen, nolabait esateko. Liburuaren amaiera aldean, behi zaintzarako jerarkia hori amaitzen doala argi eta garbi ikusten da: artzantza gailentzen hasten da. Garai horretan, lehen baserriak sortzen hasiak daude, eta nire tesiaren arabera, hori gehienbat artoarengatik da. Burdinolen gainbehera ere hor kokatzen denez, gizartean halako talka bat ikusten da. Ola jaunek basoa neurri batean nahi zuten bezala erabiltzen zuten, eta udaletxea neurriak hartzen hasten da… gauza interesgarri korapiltzen dira dira garai horretan.
XVIII. mendearen amaieran eta XIX.aren hasieran kokatzen da zure ikerketa.
Garai hori oso aberatsa iruditzen zait, hirulau fenomeno ematen direlako: alde batetik, burdinolen gainbehera; bestetik, Erdi Arotik zetorren unaien merkatu hori erori egiten da, eta azkenik, Ameriketatik etortzen den artoak, baserriak sortzen ditu beren inguruko artalurrekin. Udaletxean garai hartako aktak begiratzen ibili naiz, eta erabaki batean, baserri bakotzak 26na arroba artolur eduki behar zutela aipatzen da. Denak berdin. Horra datu demokratiko edo ekitatibo polita. Zergatik? Artoa etorri zelako eta errotetan irina egiteko garia baino emankorragoa zelako.
Unaien galtzea eta artzainen ugalketa, gai zabala dela esango nuke.
Ikerketa oso lokala izango da, Leitzaran eta Urumeako datuekin. Gero, hainbat zertzelada polit egongo dira. Gai honen inguruan lehendik ere zerbait irakurria naiz, eta gehien gustatu zitzaidan liburua, eta orain arte datu gehien eman dizkidana, Alvaro Aragon Ruanok idatzi zuena da: La ganaderia Gipuzcoana en el Antiguo Regimen. Beste liburu batzuekin batera, hau ere oinarri bezala hartuko dut.
Zergatik gertatu zen unaien gainbehera hori?
1774. urtean izurrite ikaragarria egon zen. Hemen ziren behi gehienak hil egin ziren. Gaitza Frantziatik barrena sartu zen, eta lehen ere izurriteak izan baldin baziren ere, honek amaiera eman zion unaien mundu horri, behi zaintza edo behien merkatu zahar horri. Gero, lehen aipatutako sarobeak aurkitzen dira. Hauek herriko lurrik hoberenak ziren, eta nolabait jabego pribatizatuak akotatuak zeuzkan. Gizarteko maila aberatseneko jendeak kudeatzen eta gobernatzen zituen, eta hori ere galdu egiten da. Behi zaintza amaitzean, lur komunal gisara gelditzen dira. Sarobe baten neurria behiekin neurtzen zen; sartzen ziren behien araberako neurria zuen sarobeak. Horregatik, ipetea (idibetea = belarbetea = bustaliza) sinonimia. Hori amaitzen denean, herri lurretan aziendak libre ibiltzen dira. Garai bateko jauntxoen pribatizazioa galduko balitz bezala, eta lur horiek komunalak bilakatu, artzantza gailendu zen garai horretan, nahiz behiak ere segitu.
Zer nolako lotura pertsonala duzu gaiarekin?
Ni Perurena naiz, eta hemen badira Perurena harri jasotzaileak; Goizuetan Perurena piloa daude, eta ziklista izandakoa oiartzuarra da… Denak, Iruritan bizi zen Perunea izeneko batetatik gatoz. Hain juxtu, Baztanetik Leitzara Perurena izeneko bat unai bezala etorri zen garai hartan, eta begira, oraindik harakin segitzen du Leitzan Peruenak. Beterrirekin harreman handia zegoenez, Beterri alde horretan ibili zen. Jokoan sekulako diru galera izan zuen, eta historia guzti hori donostiar batek bildu zuen Perurenatarren genealogia egiten ari zela. Handik atera nuen informazio guzti hori. Gero, Iruritatik etorritako hura, Leitzan Barbara Zabaletarekin ezkondu zen, eta Goizuetako Alkaintzin auzora joan gero, eta 1795. urtean adibidez, haren ondoreko Perurena batek izugarrizko lixkarra sortu zuen Gorrene izeneko baserriaren ardiborda egiterakoan. Goizuetarrek bordarik ezin zuela eduki esaten zioten, herrian bere izenean etxerik ez zuelako, vecinoa edo herritar eskubideduna ez zelako. Lixkar horren ondorioz, Baztango ordenantza eraman behar izan zuten Goizuetara, ardibordak nola egin behar ziren zehazturik gelditzeko, legeratzeko. Lan guzti hori adibidez, egina daukat. Orain, lehen egindako lanak josiko ditut, atal desberinetan kokatuz. Badakizu, idazle lana, jostun lana baita.
Inguru honetako unai eta artzainen historia, odolean daramazu, beraz.
Ni baserri batean sortua naiz. Txikitan behi aurrean ibiltzen nintzen, orduan Goizuetan idiak galduak baitziren. Baserri gehienetan behi parea izaten zen, uztartu eta lurrak goldetzen edo iraultzen ibiltzeko. Guk etxean horrelakorik ez genuen, baina auzoko bati laguntzen ibiltzen nintzen txikitan. Horrela gainera, eskolatik libratzeko aukera izateaz gain, txanpon batzuk irabazten nituen. Gero, artzai afan horren bukaera ezagutzeko aukera ere izan nuen. Gu eskolan genbiltzala, oroitzen naiz ardiak nola jaisten ziren baserrietatik herriko alorrak jatera. Askotan gurutzatzen zuten herriko plaza, eta joareen eta pulunpen soinuarekin sinfonia moduko bat sortzen zuten. Oroitzen naiz artzainak nolako afanarekin etortzen ziren herrira, ardi handienei joare handienak jarrita, Iturengo zanpantzarrak ibiltzen diren modu militar horren aldean, beste ugaritasun musikal ezinarautuzko batean. Hori dena bizitu dut, eta zerikusi pixka bat izan dezake ikerketa hau aukeratu izanarekin; bizitu dudan bizimodu baten bukaerako nostalgia hori, atzera begiratu eta pixka bat nola sortu zen ikustea… Aita eta amari, izeba osabei, eta gure aurreko gizaldi osoari omenaldi modukoa.
Batean amaiera eta bestearen hasiera harrapatu nahi izan dituzu data horiekin.
Hori da, baina horrek badu beste alderdi politikoa ere: euskal nazionalismoak artzaintzaren susperraldia bete betean harrapatzen baitu. Gizarte industrializatu batean, euskal baserri giroaren garbitasuna aipatzen zen, nazionalismoak kontraste moduan erabiltzen zuen, eta horren isla artzantza zen orduan, mendiko bizimodu garbi horrekin. Behiak eta hor ziren, baina hegemonia artzantzak zuen ideia horretan. Ondoren guzti hori idealizatu egin da, eta horren adibide garbia, egun aurki dezakegu: behien zaintzarako ez da egun eskolarik, bai ordea artzainen ingurukoa, Arantzazun.
Ikerketa bat egiterakoan, zein da erabiltzen duzun metodologia?
Metodoa zertarako da arrazionalismo guztia hankaz gora dabilenean? Unibertsitatean ikasitako metodoa edo edozein metodo gaur egun… Niri barre egiten didaten guzti horiei barre egiten diet. Galdera honi erantzuterakoan irudi bat etortzen zait: bertsolariak artzaiekin lotu izan dira, eta egia da, baina artzaiak baino lehenago unaiak ziren bertsolari. Metodoarekin segituz, badut pena bat, eta da unai bertsolari haiei entzefalograma bat egiteko aukerarik ez izatea.

Leitzarren txanda da Bardoak bertsolari txapelketan

Leitzaldeko Hitza — Wed, 08 Feb 2012 07:00:17 +0000

Asteburu honetan izango da leitzarren txanda Nafarroako Bardoak taldekako txapelketan. Txanda bikoitza da gainera; leitzarren taldeek saioa dituzte, eta horietako bat, Leitzan bertan da, eta beraz, Leitzaundik izan du saioa antolatzeko ardura. Izan ere, Bertsozale Elkarteak lehiaketa antolatzerakoan zenbait arau jarri zituen, tartean, talde bakoitzak etxeko saioa antolatzeko ardura izango zuela.

Lehen saioa ostiralean izango da, hilak 10. 20:00etan elkartuko dira Barañaingo Haizea elkartean, eta bertan Beteranoak, eta Joxema Leitzak, Jose Luis Barberia Zilik eta Mikel Azpirozek osatzen duten Leitza ta Leitzatarrak taldeak ariko dira. Egun berean, baina Berako Kaxerna gaztetxean berriz, bertso afaria egingo dute 21:00etatik aurrera. Bertan Migel Mari Elosegi Luze, Iñigo Ibarra eta Iñigo Sagastibeltzak osatzen duten Leitzaundi eta Beratarrak taldeak izango dira. Leitzako saioa, hala ere, igandean izango da. Aurrera elkartean ariko dira 18:00etatik aurrera, eta bertan Leitzaundi eta Bar-ideak izango dira.

Orain arte lau saio izan dira; Etxarri Aranatzen, Iruritan, Donezteben, Lesakan eta Elizondon. Finala martxoaren 31n izango da, Leitzan, eta bertan hiru talde izango dira lehian.

Elkarrizketa:

Iñigo Sagastibeltza. Leitzaundi taldeko kidea

«Akordeoiarekin eta aho-soinuarekin ariko gara saioan»

Igandean, hilak 12, Leitzako Aurrera elkartean izango da Bardoak txapelketako saioa. Bertan Leitzaundi eta Bar-ideak taldeak ariko dira, eta azken hauek saioa antolatzeko ardura izan dute, gainera. Iñigo Sagastibeltza da Leitzaundi taldeko bertsolarietako bat.

Nola antolatu duzue igandeko saioa? Berez asmoa, bazkariak edo afariak antolatzea zen. Baina azkenean merienda antolatu dugu. Askaria hartu eta gero egingo dugu saioa.

Eta nolako saioa ikusi ahal izango da Aurreran? Saio bakoitzean taldeek agurra pentsatuta eraman behar dute, eta guk ere egin dugu. Luze eta biok akordeoia eta aho-soinua joko ditugu, mozorrotuta aterako gara… Emanaldi berezia izango da. Eta ni bezalako hasiberrientzat oso egokia; lotsa kentzeko, girotzen joateko…

Bertsolariak beraz, kantatzeaz gain, saioak antolatzeko eta epaile izateko ardura duzue. Ni Doneztebeko saioan izan nintzen epaile, eta oso gauza berezia egin zuten. Ijituz jantzita joan ziren, agurra tronpetekin egin zuten… Kuriosoa izan zen oso.

Bertso lehiaketa berezia da, beraz. Oso berezia da, eta jende desberdina bertsolaritzara gerturatzeko aukera ematen du. Esate baterako, orain gutxi Barañainen izan zen saioa, eta kuadrila koxkorra bildu zen, oso polita izan zen. Barañain ez da oso leku euskalduna, eta bertara Egaña eramaten baduzu, badakizu jendea joango dela, baina behar bada bertakoa baino, inguruko herrietakoak joango dira… Txapelketa honekin herriko taldeak hartzen du parte, eta lagunak, senideak… joaten dira ikustera.Txapelketa kutsua kendu nahi izan diote Bardoaki, horrela jende gehiago animatzeko.

Presio gutxiago duzue Bardoaken, beraz. Nafarroako Bertsolari Txapelketan presioa handiagoa da, 35 batek emate dute izena, eta Bardoak txapelketan gehiago gara. Presio hori ez du jende guztiak agoantatzen.

Bi talde osatu dituzue Leitzan, nola banatu zineten?

Bertsolari bakoitzak izena eman zuen Bertsozale Elkartean, eta beraiek osatu zituzten taldeak zonaldeen arabera. Gurean, Leitzaundin, Migel Mari Elosegi Luze, Iñigo Ibarra eta hiruak gaude. Iñigo Ibarra ez da leitzarra, baina bere ama leitzarra da. Beste taldean, Leitza ta leitzarrak, Jose Luis Barberia Zili, Mikel Azpiroz eta Joxema Leitza daude. Leitza Arbizukoa da, baina Leitzako bertso eskolako irakaslea da, eta horregatik sartu dute talde honetan

ASTEBURUKO SAIOAK

Otsailak 10, etzi

Barañain, Haizea elkartea. 20:00etatik aurrera bertso merienda egingo dute. Taldeak: Beteranoak (Saioa Alkaiza, Ander Baiano, Mikel Lasarte) eta Leitza ta leitzarrak.
Bera, Kaxerna gaztetxea. 21:00etatik aurrera bertso afaria. Taldeak: Beratarrak (Julen Zelaieta, Patxi Castillo eta Aitor Elexpuru) eta Leitzaundi.

Otsailak 11, larunbata

Intza, herriko ostatua. 14:00etatik aurrera bertso bazkaria. Taldeak: Mailope (Aritz Saragueta, Oskar Estanga eta Miguel Angel Ortiz de Guzman) eta Rimak Exkaxko (Iñigo Olaetxea, Estitxu Fernandez eta Eneko Fernandez).
Aniz, Mendiarte elkartea. 21:00etatik aurrera bertso afaria. Taldeak: Erauntsi (Iker Gorosterrazu, Alazne Untxalo eta Amaia Elizagoien) eta Altzuri, Edurnezuri eta amaordeak (Iban Garro, Josu Sanjurjo eta Ioar Tainta).
Txantrea, Euskaldunon Biltokia. 14:00etatik aurrera bertso bazkaria. Taldeak: Desterratuak (Julio Soto, Irati Majuelo eta Unai Uberetagoena) eta Dizerdit (Xabier Silveira, Ekaitz Astiz eta Aitor Irazu).

Otsailak 12, igandea

Leitza, Aurrera elkartea. 18:00etatik aurrera bertso merienda. Taldeak: Leitzaundi eta Bar-ideak (Jon Elizetxe, Iñaki Aleman eta Kotte Plaza). pIruñea, Zaldiko Maldiko elkartea. 18:00etatik aurrera bertso merienda. Taldeak: Bertze maldikoak (Ainhoa Aranburu, Aimar Karrika eta Oskar Sanz de Acedo) eta Lepatanatuek (Jon Barberena, Oier Amiano eta Xabier Maia).

Ekitaldi ugariz gozatzeko aukera, Atekabeltzen otsailean

Tolosaldeko eta Leitzaldeko Hitza — Tue, 07 Feb 2012 23:01:49 +0000

Ekitaldiz betea izango da otsaila Leitzako Atekabeltz gaztetxean. Batetik, hilaren 10ean, herritarra den Urko Arozenak Entrenamendu mentala jendaurreko saioak prestatzerakoan saio praktikoa eskainiko du. 19:00etan izango da, eta nahi duen orok parte hartu ahalko du.
Bestalde, hilaren 16an, Argia emanaldien bigarrena izango da. Lucio igeltsero eta anarkista nafarrari buruzko dokumenatala izango da ikusgai. 17an, berriz, didgeridoo musika tresnarekin trebatzeko aukera izango da egun horretarako 17:30ean antolatu duten tailerri esker. Bestalde, 20:00etan beatboxa, muxugitarra eta beste hainbat instrumentu didjeridooarekin nahasten dituen Iban Nikolairen kontzertuaz ere gozatu ahalko da egun berean, 20:00etan hasita.
Atekabeltz gaztetxekoek herritar guztiak gonbidatzen dituzte gaztetxera ekitaldietan parte hartzera.

Hamar urte eta gero topaketa feministak hartuko ditu Leitzak

Tolosaldeko eta Leitzaldeko Hitza — Tue, 07 Feb 2012 23:01:24 +0000

Duela hamar urte Leitzak hartu zituen estreinako topaketak, artean Euskal Herriko Bilgune Feminista sortu gabe zelarik. Hamarkada igaro ostean, Leitzara itzuliko dira Emakume Abertzaleen Topaketak, Hamaika egiteko ari gara lelopean. «Emakumeen hausnarketarako espazioa eta etorkizuna marrazteko gunea» martxoaren 2a, 3a eta 4ean egongo da zabalik.
Iragan ostiralean aurkeztu zuen Leitzaldeko Bilgune Feministak bosgarrenez egingo den ekimena. Saioa Iraola mugimenduko kideak topaketa feministetan parte hartzen duten emakumeek «feminismoaz janzteko aukera ezin hobea» izango dutela adierazi zuen. «Eskualdeko emakume guztiak dira ongi etorriak, gazteak, helduak, amonak, baserritarrak, zaintzaileak, etxeko andreak… ekimena guztientzat hausnarketa gune izatea gustatuko litzaiguke», azaldu zuen.
Parte hartzeko modu ugari
Hiru egunetan zehar tailerrak egongo dira, gai ezberdinen inguruan, eta formaziorako, eta emakumeek euren iritziak botatzeko eta jasotzeko aukera «paregabea» izango da. Bilgune Feministaren helburu nagusia «Leitzaldeko emakumeek topaketak gertu sentitzea» da. Horretarako, parte hartzeko «aukera ugari» daudela diote. «Norbaiti tailer bat interesatzen bazaio bertara joanez, edota topaketa guztietan parte hartu nahi izanez gero, parte hartuz, edota kontzertuetara gerturatuz», adierazi zuen Iraolak. «Ahalik eta era zabalenean» planteatzen dituzte, beraz, Topaketak «hausnartzeko, eztabaidatzeko, ikasteko, ezagutzeko, ongi pasatzeko… kokalekua izateko xedez».
Ostiraletik igandera bitarteko iraupena duten topaketetan osotasunean nahiz egun bakarrez parte hartzeko aukera dago, beraz, eta horren araberakoa izango da ordaindu beharrekoa, prezioaren barruan lo egiteko lekua, otorduak nahiz tailerrak sartzen direlarik. Halaber, nahi duenak gustuko duen ekitaldiren batean ere parte har dezake, aurrez nahiz egunean bertan izena emanda.
Bestalde, Leitzaldeko Bilgune Feministatik Emakume Abertzaleen V. Topaketen antolaketan herritarren zein Leitzako eragileen elkarlana «ezinbestekoa» izango dela ere azaldu dute, eta horretan lanean ari direla.
Lan handia egiteko
«Lan handia egin da orain arte, baina asko dago egiteko». Horixe adierazten du bosgarren Topaketetako leloak. Izan ere, Leitzan 2001ean eginiko lehen Topaketen ostean Euskal Herriko Bilgune Feminista sortu zenetik pauso ugari eman dituzte, «zapalkuntza patriarkalarekin amaitzeko bide ona» hartua dute, eta euren proiektua «babestuago» sentitzen dute. Egun bizi dugun egoeraz, berriz, «feministen arteko akordioa eta lankidetza inoiz baino garrantxitsuagoa» dela diote, «gure eskubideen behin betiko aitortza lortzeko abagune ezin hobea baita oraingoa».
Egungo egoeraz, eta aurrera begira eman beharreko pausoez eztabaidatzeko aukera polita izango dute ekimena antolaturiko hiru egunetan, baina emakumeek soilik. Izan ere, iluntzeko ekitaldiak eta igande eguerdiko ekitaldi nagusia baino ez dira izango emakumezko nahiz gizonezkoentzat. «Garrantzitsua iruditzen zaigu emakumeak soilik elkartzea, eskuz esku eraiki ditzakegun alternatibek gugandik sortuak izan behar baitute».